Εισαγωγή
Η σύγχρονη ζωή είναι γεμάτη θόρυβο: ανισότητα, απομόνωση, βία, ένας πλανήτης σε παρακμή. Η τεχνολογία διαδίδει τα πάντα ακαριαία, σε σημείο που ο φόβος και η αμφιβολία μοιάζουν να είναι η “κανονικότητα” της ύπαρξης της ζωής.
Συνεθλιμμένοι από τον καταναλωτισμό και την πίεση για επιβίωση, οι άνθρωποι νιώθουν να απειλούνται από το ίδιο τους το είδος: αποπροσανατολισμένοι, προδομένοι από τα συστήματα που υποτίθεται ότι θα τους προστάτευαν. Δεν επικοινωνούν πια ουσιαστικά, ούτε γελούν. Ναρκώνουν τον εαυτό τους με οθόνες, με φάρμακα, με μια ατέρμονη περιήγηση που μιμείται τη σύνδεση αλλά δεν είναι τέτοια. Τα εργαλεία που φτιάχτηκαν για να μας εξοικονομούν χρόνο στράφηκαν εναντίον μας, εξαντλώντας ό,τι ζωντανό υπάρχει μέσα μας.
«Οι κοινωνίες σβήνουν μεθοδικά το συναίσθημα — και μαζί του, την ίδια την ανθρωπότητα. Η συνείδηση μηχανοποιείται με το πάτημα ενός κουμπιού. Ο άνθρωπος γίνεται μια κουρδισμένη μηχανή… η ελπίδα πεθαίνει στις σύγχρονες κοινωνίες.»
Κι όμως, αυτό μπορεί να αλλάξει. Δεν πλαστήκαμε γι’ αυτό. Πλαστήκαμε για τη φύση, για την ελευθερία, ο ένας για τον άλλον. Από την αρχή, χτίζαμε δεσμούς επειδή ξέραμε ότι εξελισσόμαστε μέσα από την κοινότητα: τους θεσμούς, την τέχνη, τη γλώσσα και μέσα από αυτά, το ίδιο το συναίσθημα — το πιο ισχυρό μας εργαλείο. Αυτό που μας ξεχωρίζει από τα ζώα είναι η ικανότητα να αμφισβητούμε, να φανταζόμαστε, να συνεχίζουμε να πλάθουμε τον εαυτό μας. Όμως ο ρυθμός των αλλαγών σήμερα έχει γίνει τόσο καταιγιστικός, που μας κάνει να αμφιβάλλουμε για την ίδια μας την ύπαρξη.
«Υπάρχει κάτι χειρότερο από έναν καταστροφικό πόλεμο: η μεταβίβαση της εξουσίας στη μηχανή. Είμαστε ναρκωμένοι — και είναι δική μας ευθύνη να ξυπνήσουμε.»
Είναι καιρός να σταματήσει η φρενίτιδα της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης. Ας αφήσουμε τον θόρυβο να καταλαγιάσει, ώστε να επιστρέψει η ησυχία. Ο κόσμος είναι γεμάτος θαύματα, αλλά το μυαλό μας είναι τόσο γεμάτο θόρυβο, που δεν μπορεί να ακούσει το κάλεσμα της ζωής και της αγάπης. Μέσα στη σιωπή, ακόμα και το κελάηδισμα των πουλιών ή ο ψίθυρος των κλαδιών του πεύκου μπορούν να μας μιλήσουν.
Πρέπει να κάνουμε ξανά χώρο για το συναίσθημα: για την αγάπη, πάνω απ’ όλα. Σε έναν κόσμο που έχει εμμονή με το «εγώ», η αγάπη έχει γίνει κάτι που οι άνθρωποι φοβούνται αντί να εμπιστεύονται. Η καρδιά, άλλοτε το πιο αληθινό σύμβολο της αγάπης, είναι πλέον κυρίως ένα emoji, που χρησιμοποιείται από απόσταση, στερημένο από την πραγματική επαφή.
Η κοινωνία δεν είναι κάτι ξεχωριστό από εμάς: αποτελείται από τον καθένα μας. Κάθε άνθρωπος που αλλάζει εκ των έσω, αλλάζει και τον κόσμο.
«Ας μην ξεχνώ
τους ανθρώπους γύρω μου·
και την ανθρωπότητά μου.»
Η Ιδέα
Η Θεσσαλονίκη δεν σταματά ποτέ. Κινείται με ορμή, σφύζει από ζωή, συγκρούεται με τον ίδιο της τον εαυτό σε κάθε γωνιά — και είναι εδώ, στην καρδιά αυτής της κίνησης, που η Naturartscape επιλέγει να ξεκινήσει.
Πιστεύουμε ότι ακόμα και οι πιο πολυσύχναστες πόλεις κρύβουν θύλακες ηρεμίας, που περιμένουν να ανακαλυφθούν. Η Naturartscape υπάρχει για να τους αποκαλύψει, χαράσσοντας γαλήνια μονοπάτια μέσα στα δάση, τα πάρκα και τους χώρους πρασίνου που ήδη μας περιβάλλουν, μετατρέποντας παραμελημένες γωνιές σε καταφύγια για το πνεύμα.
Σε αυτά τα μονοπάτια, η τέχνη βαδίζει πλάι στη φύση. Ένα γλυπτό που ξεπροβάλλει ανάμεσα στα δέντρα. Μια εικαστική εγκατάσταση που σε αναγκάζει να σταματήσεις το βήμα σου. Όχι ένα απλό θέαμα, αλλά μια πρόσκληση, μικρά ερεθίσματα που σου ζητούν να κοιτάξεις εσωτερικά, σε μια πιο ήσυχη και ειλικρινή συνάντηση με τον εαυτό σου.
Αφήνοντας πίσω τον θόρυβο και το χάος της Θεσσαλονίκης, κάθε επισκέπτης ξεκινά ένα προσωπικό ταξίδι αυτογνωσίας μέσα από τη φύση. Στη διαδρομή, έξι θεματικοί σταθμοί ορίζουν το μονοπάτι· ο καθένας αποτελεί μια πρόσκληση για στάση, αλληλεπίδραση και στοχασμό, μετατρέποντας τον περίπατο σε εμπειρία και κάνοντας τη διαδρομή να μοιάζει λιγότερο με μετακίνηση και περισσότερο με ανακάλυψη.
Κι επίσης, κανείς δεν περπατά μόνος σε αυτά τα μονοπάτια. Άγνωστοι γίνονται γείτονες. Η σιωπή γίνεται κοινό βίωμα. Η Naturartscape δημιουργεί χώρους όπου η κοινότητα ριζώνει — όχι μέσα από τον θόρυβο, αλλά μέσα από την παρουσία.
Δεν προσθέτουμε κάτι ξένο στην πόλη. Αποκαλύπτουμε αυτό που υπήρχε πάντα στη βάση της: ηρεμία, δημιουργικότητα, σύνδεση — στοιχεία που βρίσκονταν εκεί, φανερά σε όλους.
Ξεκινά από τη Θεσσαλονίκη. Δεν θα σταματήσει εκεί.
Το Masterplan
Σταθμός 1
Το Άγνωστο
Ακολούθησε την καρδιά σου! Και το μονοπάτι θα σου δείχνει! Μην αφήνεις την καρδιά σου να κρίνει. Το μυαλό σου είναι αυτό που πρέπει να κρίνει. Η καρδιά συμβουλεύει το μυαλό, όχι το μυαλό την καρδιά. Το μυαλό σκέφτεται, η καρδιά νιώθει. Κοίταξε πολύ μακριά ή πολύ κοντά, πολύ ψηλά ή πολύ χαμηλά, πολύ βαθιά ή πολύ επιφανειακά, με τρόπους σύνθετους ή απλούς. Κινήσου! Όταν κινείσαι, συμβαίνουν πράγματα. Τα θαύματα ψάχνουν να σε βρουν, και δεν θα σε βρουν αν είσαι κλεισμένος μέσα. Πρέπει να κινηθείς προς το μέρος τους για να μπορέσουν να σε εντοπίσουν. Η κατεύθυνση δεν έχει σημασία· σημασία έχει να κινείσαι. Κι αν κάνεις λάθος, το λάθος δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια άστοχη, ανόητη παρατήρηση. Αργότερα θα ανακαλύψεις ότι ακόμα και το λάθος έγινε για καλό. Μη φοβάσαι! Ο μόνος ενεργός εχθρός είναι ο φόβος, γιατί είναι σύμμαχος της αδράνειας.
Στην αρχή, το ταξίδι της εξερεύνησης του αγνώστου μπορεί να φαντάζει μοναχικό, αλλά μόλις ξεκινήσουν τα βήματα, συνειδητοποιείς ότι το ταξίδι δεν είναι καθόλου μοναχικό. Είναι συμμετοχή σε μια σκυταλοδρομία. Κάθε βήμα οδηγεί στο επόμενο, κι εκεί περιμένει κάποιος άλλος (κάποιος που ακολουθεί ή κάποιος που ακολουθείται). Και κάθε άνθρωπος αναζητά στον χρόνο και στον τόπο που του ανήκουν —όπου και όποτε, με όποιον τρόπο μπορεί, με όσα γνωρίζει, όπως επιθυμεί, στα μικρά ή στα μεγάλα, στα λίγα ή στα πολλά, κρυφά ή φανερά, με ελευθερία και ανεξαρτησία, με όνειρα, με κατανόηση και στοχασμό, με θάρρος και τόλμη, με αγάπη και αφοσίωση. Δεν υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια, ούτε απογοήτευση, ούτε μικρόψυχο συμφέρον, ούτε χλευασμός, ούτε δισταγμός ή φόβος, ούτε αδυναμία ή άγνοια, ούτε υστεροβουλία. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο πέρα από την εκπλήρωση των πόθων του καθενός, με όλο και περισσότερα και καλύτερα μέσα.
Το μονοπάτι ξεκινά με μια μεγάλη πόρτα που αντιπροσωπεύει το Άγνωστο, το οποίο, στο πολυδιάστατο μυαλό της ανθρωπότητας, ταυτίζεται με την εξερεύνηση. Ολόκληρη η τιτάνια, πολυδιάστατη, μοναδική και διαχρονική περιπέτεια όλων των ανθρώπων (η περιπέτεια που δικαιώνει την ίδια την ύπαρξη της Ανθρωπότητας) πραγματοποιήθηκε με μία μόνο κοινή, αγνή και καθαρή πρόθεση: την εξερεύνηση του Αγνώστου. Δεν έχει σημασία πώς γίνεται αυτό κατανοητό, ούτε ποια διάσταση ή σημασία ενέχει. Δεν έχει σημασία πώς αφομοιώνεται ή αν γίνεται πιστευτό. Αυτό που μετράει είναι ότι, πίσω από όλα αυτά, το μήνυμα μεταδίδεται. Μέσα από την προσπάθεια της εξερεύνησης, μπορούμε να φτάσουμε στην ολοκλήρωση και τη βελτίωση. Αυτή είναι η υψηλή αποστολή του ανθρώπου, ο οποίος δεν είναι μηχανή ή ζώο, αλλά μια πνευματική οντότητα.
«Να θυμάσαι ότι σε κάθε ταξίδι, το ίδιο το ταξίδι είναι αυτό που έχει αξία!»
Σταθμός 2
Ο Φόβος
Μη φοβάσαι τίποτα!
Μη φοβάσαι μήπως κάνεις κάτι ανόητο, ότι θα κριθείς από ανθρώπους που και οι ίδιοι θα κριθούν για τη δική τους ανοησία. Απλώς κάνε αυτό που πιστεύεις ότι είναι καλό. Όσο παραμένεις ανοιχτός και πρόθυμος να μάθεις από τις πράξεις σου, καμία από αυτές δεν θα είναι ανόητη, διότι θα έχει συμβάλει στη σοφία…
Μη φοβάσαι τη γνώμη των άλλων. Αν είναι καχύποπτοι από τη φύση τους, θα σε υποψιάζονται ό,τι κι αν κάνεις. Αν έχουν τη διάθεση να χλευάζουν, θα σε χλευάζουν ό,τι κι αν κάνεις. Αν διαφωνούν με τα λεγόμενά σου, θα στραφούν εναντίον σου ό,τι κι αν τους πεις. Δεν μπορείς να τους πείσεις. Κάνε αυτό που θέλεις και μην ανησυχείς γι’ αυτό: οι πράξεις μένουν, ενώ τα λόγια που τις επικρίνουν σβήνουν…
Μη φοβάσαι τον κίνδυνο. Τίποτα δεν επιτεύχθηκε ποτέ χωρίς ρίσκο, χωρίς τόλμη, χωρίς αβεβαιότητα και ανασφάλεια… Μη φοβάσαι το Άγνωστο. Δεν κρύβει απαραίτητα κάτι τρομερό, μπορεί να κρύβει κάτι υπέροχο…
Ζήσε τη ζωή σου! Κάνε τα πράγματα που ονειρεύεσαι. Τώρα. Ο τρόπος δεν έχει σημασία. Απλώς κάν’ τα. Πρέπει να δώσεις ζωή στις ιδέες σου μέσα στην πραγματικότητα, στον υλικό κόσμο… να τις βγάλεις από τον κόσμο των ιδεών και των ονείρων. Το όνειρο του χθες είναι η αλήθεια του σήμερα. Ρίξε όλα τα βέλη σου στον στόχο, μην διστάζεις. Μην χάνεις ποτέ την ελπίδα για τίποτα. Το Σύμπαν μπορεί να σταματήσει την αέναη τροχιά του και να μας τα πάρει όλα. Όμως υπάρχει κάτι που κανείς δεν μπορεί ποτέ να μας αφαιρέσει: την Ελπίδα!
Μέσα από μια σύνθεση ψηλών, κατακόρυφων κυλίνδρων και ενός βράχου στη βάση τους, αναπαρίσταται ο Φόβος, το θέμα του δεύτερου σταθμού της διαδρομής. Ο Φόβος είναι μια έννοια και ένα τέχνασμα του νου και δεν είναι τίποτα άλλο παρά το ανεξέλεγκτο «εγώ» και η παράνοια του μυαλού. Μπορεί να εκδηλώνεται είτε ως ένας μικρός δισταγμός είτε ως τρομερός τρόμος, καθώς το σχήμα των σκιών μεταβάλλεται στο φως της ημέρας. Είναι ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα, που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των μαζών για κοινωνικούς και εμπορικούς σκοπούς· επομένως, ο φόβος δεν μπορεί ποτέ να είναι μεγαλύτερος από εκείνον που τον δημιούργησε. Συνεπώς, το άτομο που κάθεται στον βράχο έχει τη δυνατότητα να περιορίσει τον εαυτό του μέσω του φόβου, κι αποφασίζει το ίδιο μέχρι πού θέλει να φτάσει ή ποια οπτική των σκιών επιθυμεί να ακολουθήσει…
Σταθμός 3
Υλισμός, Μεγαλομανία
Ο υστερικός υλισμός που κυριαρχεί στη σύγχρονη ζωή είναι μια τάση που γεννήθηκε από την ταχύτατη τεχνολογική ανάπτυξη και τροφοδοτείται από τον καπιταλισμό. Καθοδηγούμενη από τους νόμους της αγοράς, η υλική ευημερία κινδυνεύει να καταστεί αυτοσκοπός, επινοώντας διαρκώς νέες, τεχνητές ανάγκες που φτωχαίνουν τις κοινωνίες και θολώνουν τις αισθήσεις.
Ο καταναλωτισμός, ενισχυόμενος από την παγκοσμιοποίηση, αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως εργαλεία της αγοράς και αναδεικνύει το χρήμα σε κυρίαρχη αξία. Καθώς οι κοινωνίες δομούνται γύρω από κατασκευασμένες ανάγκες, χάνουν τη ζωτικότητά τους, ο πλούτος συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο στα χέρια λίγων, ενώ η ανισότητα δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι περιορισμού. Αυτή η ίδια υστερία διαβρώνει την ίδια τη γνώση, καθώς η χρήση της υπαγορεύεται από εκείνους που κατέχουν την οικονομική ισχύ. Τα κοινωνικά πρότυπα υποτάσσονται στο χρήμα και το κεντρικό ερώτημα της εποχής γίνεται το πώς αποκτάται, χάνεται ή διαμοιράζεται η εξουσία μεταξύ των ισχυρών. Από αυτό πηγάζει η πεποίθηση ότι μόνο ο πλούτος προσφέρει ελευθερία, έλεγχο κι ασφάλεια, αφήνοντας ελάχιστους ανθρώπους που, αποκτώντας εξουσία, παραμένουν ταπεινοί, και ακόμη λιγότερους που, ενώ διαθέτουν πολλά, νιώθουν πραγματικά ικανοποιημένοι.
Ίσως χρειαζόταν να φτάσουμε τον τρόπο ζωής μας σε αυτό το σημείο, σε αυτό το άκρο, για να συνειδητοποιήσουμε ότι η ευτυχία και η ισορροπία δεν βρίσκονταν ποτέ στην αφθονία, αλλά πάντα στην απλότητα που προσφέρει η ίδια η φύση.
Μια υπερμεγέθης πολυθρόνα, που έρχεται σε έντονη αντίθεση με την ομορφιά του τοπίου, κάνει το άτομο που στέκεται δίπλα της (ή κάθεται πάνω της) να φαντάζει μικρό. Η τοποθέτησή της είναι σκόπιμη: από αυτό το σημείο, ο επισκέπτης μπορεί να καθίσει και να απολαύσει την ηρεμία του φυσικού κόσμου — το πράσινο των δέντρων, το γαλάζιο της θάλασσας και του ουρανού. Αυτή η ανισορροπία τοποθετήθηκε εκεί εσκεμμένα, για να γίνει ορατή.
Σταθμός 4
Η εσωτερική μάχη και ο διάλογος της ψυχής
Σε έναν κόσμο που κινείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, ο τέταρτος σταθμός αποτελεί ένα ζωτικό καταφύγιο για μια παύση. Προσκαλεί την ανθρωπότητα να απομακρυνθεί από τον θόρυβο της σύγχρονης ζωής και να στοχαστεί πάνω στην εξελικτική της πορεία. Υπό την ήπια και γειωτική επίδραση του φυσικού κόσμου, οι επισκέπτες καθοδηγούνται διακριτικά να αναμετρηθούν με τις εσωτερικές τους μάχες.
Ο χώρος αυτός έχει σχεδιαστεί για να αποβάλλει τους περισπασμούς της καθημερινότητας, ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να κοιτάξουν μέσα τους, να αναγνωρίσουν τις ανισορροπίες τους και να ξεκινήσουν έναν βαθύ, θεραπευτικό διάλογο με τον αληθινό τους εαυτό. Η σοφία δεν βρίσκεται στην απομόνωση.
Αυτός ο σταθμός λειτουργεί επίσης ως καταλύτης για την αυθεντική ανθρώπινη σύνδεση. Εδώ, ο προσωπικός στοχασμός ανοίγει την πόρτα σε έναν γνήσιο διάλογο με τους άλλους. Σε αυτόν τον κοινό χώρο, οι επισκέπτες καλούνται να αποβάλουν την πανοπλία τους, να ακούσουν με ουσιαστική προσοχή, να μιλήσουν με ευαλωτότητα και να συντονιστούν πραγματικά με την παρουσία των συνταξιδιωτών τους.
Μετατοπίζοντας την προσοχή από τον υλικό πλούτο στην ανθρώπινη παρουσία, θυμόμαστε ότι η αληθινή ευτυχία γεννιέται από το φως της ουσιαστικής σύνδεσης.
Το αμφιθέατρο αποτελεί μια ισχυρή μαρτυρία της σχέσης ανάμεσα στην ανθρωπότητα, την τέχνη και το σύμπαν. Ως χώρος όπου παραδοσιακά εκτυλίσσονται δράματα, αυτή η κυκλική κατασκευή μεταμορφώνει το φυσικό τοπίο σε μια ζωντανή σκηνή. Τοποθετώντας τον θεατή στα καθίσματα και την ίδια τη φύση στη σκηνή, η αρχιτεκτονική ανατρέπει τη λογική του σύγχρονου καταναλωτισμού. Λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι κανένα υλικό απόκτημα δεν μπορεί να αναπαράγει το μεγαλείο της γης. Ο ανοιχτός χώρος και τα φυσικά υλικά του κύκλου συμβολίζουν την άπειρη φύση της ψυχής, εντάσσοντας όσους στέκονται εκεί σε έναν αιώνιο διάλογο με το περιβάλλον και μεταξύ τους.
Σταθμός 5
Ο κήπος της σιωπής
Στον 5ο σταθμό, σε ένα φυσικό ξέφωτο όπου το χώμα και το πράσινο συναντούν τη θάλασσα, διαμορφώνεται μια ήρεμη ισορροπία. Είναι ένα μικρό ξέφωτο μέσα σε ένα μεγαλύτερο, περιτριγυρισμένο από δέντρα των οποίων τα κλαδιά φιλτράρουν τον χώρο ανάμεσα στο “μέσα” και το “έξω”.
Τίποτα δεν αποκλείεται εντελώς. Το βλέμμα διατρέχει τους κορμούς και τα κλαδιά που υψώνονται προς τον ουρανό, επιτρέποντας σε ό,τι βρίσκεται πέρα από αυτά να εισχωρεί στον χώρο. Δεν υπάρχει σαφές όριο ανάμεσα σε αυτό το σημείο και τον έξω κόσμο, παρά μόνο μια ήρεμη ροή που πηγάζει από την ίδια τη σιωπή και τον ήχο που αυτή παράγει μέσα στη φύση.
Ο κήπος της σιωπής δεν είναι μόνο κάτι που βλέπεις και αγγίζεις, αλλά και κάτι που ακούς. Ζωντανός, γεμάτος με τη μουσική του φυσικού κόσμου. Είναι, επίσης, ένας κοινός και προσωπικός χώρος, μια υπαίθρια αίθουσα διδασκαλίας όπου οι επισκέπτες γίνονται μαθητές της φύσης, έρχονται πιο κοντά της και προετοιμάζονται, εκ των έσω, να υποδεχθούν το Φως.
Απλά καθίσματα από φυσικά υλικά, τοποθετημένα άτακτα στον χώρο, δημιουργούν ένα σημείο συνάντησης ανθρώπου και φύσης σε μια αμοιβαία σχέση δίχως λόγια: οι άνθρωποι φροντίζουν και προστατεύουν ό,τι φυτρώνει εδώ και, σε αντάλλαγμα, η φύση τους προσφέρει τις εικόνες, τους ήχους και τα συναισθήματα που θρέφουν την εσωτερική μας ευεξία.
Αυτός είναι ο κήπος της σιωπής: ένα καταφύγιο μακριά από τον θόρυβο και τη βιασύνη της ζωής στην πόλη. Ένας τόπος για να καθίσεις, να ξεκουραστείς, να υπάρξεις απλώς. Για να κάνεις εκείνα τα μικρά, καθημερινά πράγματα που η σύγχρονη ζωή συχνά καθιστά αδύνατα.
Τελικός Σταθμός
«Το Φως»
Το φως —είτε εκπέμπεται καταιγιστικά από τον ήλιο, είτε τρεμοπαίζει από μακρινά αστέρια, είτε ξεσπά από πυροτεχνήματα, είτε λαμπυρίζει από μια πυγολαμπίδα, είτε απλώς σχηματίζει σκιές και αντανακλάσεις— υπήρξε ανέκαθεν ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη ύπαρξη. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό, ώστε κάθε θρησκεία, από την αυγή του πολιτισμού, το έχει χρησιμοποιήσει ως σύμβολο.
Στις Γραφές, το «Φως» ταυτίζεται με τον ίδιο τον Θεό: «Εγώ ειμί το φως του κόσμου· όποιος με ακολουθεί δεν θα περπατήσει ποτέ στο σκοτάδι». Τα λόγια του Χριστού αντηχούν στο Σύμβολο της Πίστεως: «Φως εκ φωτός, Θεόν αληθινόν εκ Θεού αληθινού». Στην αρχαιότητα, ο Υπερίωνας, ο Απόλλων, ο Φαέθων, ο Δίας και ο Προμηθέας ήταν άρρηκτα συνδεδεμένοι με το φως: ο Προμηθέας τιμωρήθηκε επειδή έκλεψε τη φωτιά, ένα μυστικό που οι θεοί φύλαγαν ως κόρη οφθαλμού. Ιερές φλόγες έκαιγαν στους Δελφούς αλλά και κοντά στις Εστιάδες Παρθένες της Ρώμης. Τα σημερινά κεριά που ανάβουμε ως τάμα μεταφέρουν αυτή την ίδια φλόγα στην ορθόδοξη παράδοση, όπως ακριβώς η Ολυμπιακή Φλόγα εξακολουθεί να καίει στο όνομα του Απόλλωνα κάθε τέσσερα χρόνια.
Σε πνευματικό επίπεδο, το φως συμβολίζει ανέκαθεν τη γνώση, την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, τον παράδεισο· το αντίθετό του, το σκοτάδι, αντιπροσωπεύει την άγνοια, το ψεύδος, την καταστροφή. Αρκεί να κλείσουμε για λίγο τα μάτια μας για να νιώσουμε πόσο εξαρτόμαστε από αυτό και πόσο έντονα λαχταρούμε να τα ανοίξουμε ξανά.
Αυτό το φως (πολύτιμο, άυλο, απλόχερα δοσμένο από τη φύση) είναι εκείνο που βρήκαμε σε αφθονία στο τέλος της διαδρομής μας, στην κορυφή του λόφου. Γινόμαστε γενναιότεροι στο Φως. Το να γνωρίζουμε το φως μας σημαίνει να γνωρίζουμε τον εαυτό μας, να αντικρίζουμε την ιστορία μας με ειλικρίνεια. Αυτή η αυτογνωσία χτίζει την αυτοπεποίθηση. Η αυτοπεποίθηση φέρνει γαλήνη και διαύγεια. Η διαύγεια μας επιτρέπει να συνδεθούμε πραγματικά με τους άλλους. Η σύνδεση αποτελεί τη βάση για όλα τα υπόλοιπα: το ένα φως τροφοδοτεί το άλλο. Μια δυνατή οικογένεια ενισχύει τους γύρω της. Μια κοινότητα ενωμένη από έναν κοινό σκοπό μπορεί να εμπνεύσει μια ολόκληρη πόλη. Αυτή είναι η δύναμη που το φως κρύβει μέσα μας.
Κι έτσι αποφασίστηκε: ο τελευταίος σταθμός, στην κορυφή της ανάβασης, θα ονομαστεί απλώς «ΦΩΣ» — με την ελπίδα ότι κάθε επισκέπτης, μετά από μια διαδρομή που ευνοεί τον στοχασμό, θα ανακαλύψει το δικό του φως. Το μεγάλο, λιτής αισθητικής πλαίσιο που έχει τοποθετηθεί στην κορυφή λειτουργεί ως ένας φυσικός φακός για αυτή τη συνειδητοποίηση. Δεν περιέχει κάποιο έργο τέχνης· αντίθετα, πλαισιώνει την ίδια την πραγματικότητα, αιχμαλωτίζοντας τον απέραντο ουρανό, τον ορίζοντα και την πανοραμική θέα προς τη Θεσσαλονίκη. Απομονώνοντας ένα τμήμα του τοπίου, το πλαίσιο προτρέπει τον επισκέπτη να βγει στο φως, να αντικρίσει την ανοιχτωσιά και να πάρει μαζί του αυτή τη διαύγεια ως μια μόνιμη ανάμνηση από το ψηλότερο σημείο του λόφου.
